Czas na warsztat

Po krótkim wprowadzeniu, czas na warsztat, a na początku kilka słów o podłożach jakie wykorzystuję się w technice litografii, a to tylko kilka z nich! więcej poznamy na zajęciach:)

 

1.            Kamień litograficzny

Tradycyjną litografię rysuje się na kamieniach wapiennych (odmiana drobnoziarnistego wapienia trzeciorzędowego). Występują w układach warstwowych, którego pokłady znajdują się od kilku do 50-ciu metrów pod powierzchnią ziemi. Wapienie ułożone są dość regularne i wydobywa się je metodą odkrywkową. Złoża łupku litograficznego znajdują się na całym świecie, jednak te najdoskonalsze pochodzą z Solenhofen w Bawarii (nazywane także mianem “Kelheim”). Pod względem rozmiaru kamienie bawarskie zaliczane są do średnich (120x90cm), największe natomiast wydobywa się we Francji (150x220).

Wapienie występują w barwach od grafitowego do mleczno - żółtego. Kolor świadczy o zawartości domieszek różnych minerałów w kamieniu - co określa jego twardość i determinuje specyfikę pracy z nimi. Im ciemniejszy kamień tym większy stopień jego twardości. 

 

Najlepsze kamienie litograficzne to te, które mają idealnie gładką konsystencję. Kamienie niejednorodne i ze „skazami” nie nadają się do precyzyjnego rysunku, ponieważ w różnych miejscach różnie przyjmują tłuszcz i trudno nad tym zapanować za pomocą trawienia. 

Kamienie z żyłami innych minerałów często pękają; skazy uniemożliwiają również wykonanie precyzyjnego rysunku.

 

2.            Płyta aluminiowa - algrafia

Jest to jedna z pierwszych technik druku płaskiego, wynaleziona w 1892 roku. Kamień litograficzny zastępuje odpowiednio przygotowana płyta aluminiowa. Płytę groszkuje się, a następnie odkwasza i wykonuje się na niej rysunek materiałami litograficznymi. W sprzedaży

dostępne są płyty opracowane fabrycznie. Wadą algrafii jest jednorazowość - płyty nie możemy wykorzystać kolejny raz, można ją jedynie modyfikować usuwając zbędne elementy.

 

3.            Drewno - mokulito

Mokulito to technika bazująca na zasadach zbliżonych do tych które wykorzystywane są w litografii. Ta alternatywna technika została wymyślona przez profesora Seishi Ozaku z Japonii ponad 30 lat temu. Kamień litograficzny zastąpił zwykłą drewnianą płytą - popularną sklejką, ednak nie każda nadaje się do druku. Najlepsze to płyty z drzew liściastych, np. z brzozy - oddaje różne wzory słojów drewna, z wiśni - jest bardzo miękkie, z klonu natomiast można wyprodukować dużo odbitek. Jedyną drogą jest wypróbowanie różnych rodzajów drewna, aby znaleźć odpowiedni typ dla siebie. Józef Budka w swoim raporcie poleca sklejki bukowe suchotrwałe. Minusem mokulito jest ograniczona liczba odbitek - do 25, a nawet mniej. Drewno można również namoczyć w mleku - co powinno zwiększyć jego trwałość przy drukowaniu. 

Płytę drewnianą należy wyszlifować na gładko (podobnie jak kamień litograficzny). Usuwa się dzięki temu zatłuszczone plamy i zwiększa komfort rysowania. Należy pamiętać żeby po wyszlifowaniu nie natłuszczać płyty dotykając jej rękami ponieważ zostaną na nim ślady. 

 

4.            Marmur

Płyty marmurowe mają podobny skład chemiczny co łupek wapienny. Dodatkowo są mniej kruche i bardziej zwarte. W sprzedaży dostępna jest cała gama marmurów - poczynając od płyt najbardziej jednorodnych, tj. White Marble czy carra toskańska. Ich cena, rozmiar czy

szeroki wybór jest zdecydowanie bardziej atrakcyjny niż kamieni litograficznych. A jakość porównywalna jest do szarego łupka wapiennego. Płyty marmurowe podklejane są granitem, co zwiększa ich wytrzymałość i nadaje im odpowiednią grubość.

Można na nich uzyskać podobny zakres prac jak w przypadku kamieni litograficznych. Co więcej, ich mniejsza porowatość zapobiega poszerzaniu się rysunku podczas druku, co pozwala na uzyskanie dokładniejszych odbitek. Cała technologia tworzenia rysunku czy czy trawienia jest analogiczna jak w tradycyjnej litografii.